Het Nederlandse buitengebied staat voor een grote transformatie. Jaarlijks stoppen circa tweeduizend landbouwbedrijven, waardoor erven hun agrarische functie verliezen en nieuwe invulling zoeken. Tegelijkertijd kampt Nederland met een woningcrisis en spelen er urgente opgaven rondom natuur, water, klimaat en leefbaarheid. Erftransformatie, oftewel het ombouwen van vrijkomende boerenerven naar kleinschalige woonlocaties, biedt een kans om deze uitdagingen tegelijk aan te pakken.
Om gemeenten, provincies en initiatiefnemers hierbij te ondersteunen, verscheen op 20 mei 2026 de inspiratiegids Wonen op erven, voor een vitaal buitengebied, uitgegeven door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in opdracht van de ministeries van BZK en LVVN. De Natuurverdubbelaars heeft aan deze gids meegewerkt en meegeschreven als onderdeel van een breed consortium.
De gids biedt een praktische afwegingssystematiek waarmee overheden en initiatiefnemers samen kunnen beoordelen of, waar en onder welke voorwaarden wonen op erven kansrijk en wenselijk is. Daarbij staat niet het toevoegen van woningen op zich centraal, maar de vraag welke maatschappelijke meerwaarde een initiatief oplevert: voor natuur en landschap, voor de leefbaarheid van het platteland, voor klimaatadaptatie, en voor betaalbaar wonen.
De gids is opgebouwd uit vier delen. Het eerste deel introduceert de afwegingssystematiek, met succesfactoren voor zowel initiatiefnemers als overheden. Het tweede deel bevat concrete beleidsaanbevelingen voor provincies en gemeenten, met aandacht voor samenwerking tussen bestuurslagen. Het derde deel verdiept thema’s als zonering, landschappelijke inpassing, businesscase en verevening. Het vierde deel ten slotte biedt praktijkvoorbeelden, beleidsregelingen en het onderliggende onderzoek.
Uit de praktijkcasussen die in de gids zijn opgenomen, blijkt dat goede initiatieven mogelijk zijn, maar dat het succes staat of valt met vroege samenwerking, heldere kaders en een constructieve houding van alle betrokken partijen. De gids is daarmee geen blauwdruk, maar een lerende aanpak: gericht op zorgvuldige keuzes, regionaal maatwerk en een vitaal buitengebied voor de lange termijn.
Voor meer informatie neem contact op met Daan Groot of Tom Meijer.
